Lawfare: නීතිය යුධ අවියක් ලෙස - ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගතය, ඉන්දියන් සාගරයේ නෛතික අයිතිවාසිකම් සහ දාර්ශනික පදනම

“A law is valuable not because it is law, but because there is right in it.

Written By Deshapriya Nanayakara

Nearby entries මත පිහිටා OED හි සටහන් වන පරිදි lawfare, n.1835– යනු සාපේක්ෂව නූතන යෙදුමකි. එය law enforcement, n.1861– සහ lawful, adj., adv., n., int.a1225– වැනි සම්භාව්‍ය නෛතික සංකල්පවල ඓතිහාසික දිගුවකි. නමුත් අර්ථය විප්ලවීයය: නීතිය යනු අධිකරණ ශාලාවට පමණක් සීමා වූ දෙයක් නොව, රාජ්‍යයන් අතර සහ රාජ්‍යය ඇතුළත බලය ක්‍රියාත්මක කරන උපායමාර්ගික අවියකි.

 1. Lawfare යනු කුමක්ද: නෛතික මූලධර්ම ඔස්සේ අර්ථ දැක්වීමක්  

 Lawfare යනු "legal systems and institutions to affect foreign or domestic affairs" භාවිතයයි. මෙය ද්විත්ව ස්වභාවයක් ගනී:
 1.1 ධනාත්මක/ආරක්ෂක Lawfare 
මේජර් ජෙනරාල් චාල්ස් ජේ. ඩන්ලැප් ජූනියර් (Charles J. Dunlap Jr.) 2001 දී නිර්වචනය කළ පරිදි, "the use of law as a weapon of war" හෙවත් "a method of warfare where law is used as a means of realizing a military objective". මෙහි දී නීතිය යුධමය ගැටුමකට "වඩා මානුෂික ආදේශකයක්" (more humane substitute for military conflict) විය හැකිය. ජාත්‍යන්තර නීතිය (International Law), සමුද්‍ර නීතිය (Law of the Sea - UNCLOS 1982), මානව හිමිකම් නීතිය (IHRL) සහ යුධ අපරාධ නීතිය (IHL) යන නෛතික මූලධර්ම උපයෝගී කරගෙන රාජ්‍යයක ස්වෛරීභාවය (sovereignty), භෞමික අඛණ්ඩතාවය සහ ජාතික අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීම මෙයට අයත් වේ. 
 1.2 ඍණාත්මක/ප්‍රහාරාත්මක Lawfare  
විරුද්ධවාදීන් හඳුන්වන පරිදි, "An attempt to damage or delegitimize an opponent, or to deter an individual's usage of their legal rights". මෙය SLAPP (Strategic Lawsuits Against Public Participation) නඩු, මානව හිමිකම් ක්‍රියාකාරීන්ට එරෙහිව දේශද්‍රෝහී නීති භාවිතය, සහ මහජන සම්බන්ධතා යුද්ධයක් (public relations victory) දිනා ගැනීම සඳහා නීතිය අවභාවිත කිරීමයි. මර්දනකාරී පාලන තන්ත්‍ර (repressive regimes) සිවිල් සමාජය නිහඬ කිරීමට මෙය යොදා ගනී.
බෙන්ජමින් විටෙස් (Benjamin Wittes), රොබට් චෙස්නි (Robert Chesney) සහ ජැක් ගෝල්ඩ්ස්මිත් (Jack Goldsmith) පෙන්වා දෙන පරිදි, Lawfare යන්න pejorative එකක් පමණක් ද යන විවාදය තවම විවෘතය. එහෙත් නූතන භූ-දේශපාලනයේ දී එය නොවැළැක්විය හැකි මෙවලමකි.

 2. ශ්‍රී ලංකාවේ අනාගතයට Lawfare වැදගත් වන්නේ ඇයි: හදිසි අවශ්‍යතාව  
ශ්‍රී ලංකාව 21 වන සියවසේ තීරණාත්මක භූ-මූලෝපායික (geo-strategic) සන්ධිස්ථානයක සිටී. එබැවින් Lawfare ක්ෂණිකව ක්‍රියාත්මක කිරීම ජාතික පැවැත්ම පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකි.
 2.1 ඉන්දියන් සාගරයේ නෛතික අයිතිවාසිකම් සුරැකීම  
ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී ජනරජය යනු දූපත් රාජ්‍යයක් පමණක් නොවේ. එය ඉන්දියන් සාගරයේ හදවතෙහි පිහිටි සමුද්‍රීය රාජ්‍යයකි (Maritime State). UNCLOS 1982 යටතේ අපට වර්ග කි.මී. 517,000 ක Exclusive Economic Zone (EEZ) එකක් සහ මහාද්වීපික තටාකයක් (Continental Shelf) හිමි වේ. මෙය ගොඩබිම මෙන් 8 ගුණයක් විශාලය.
භෞතික සංවර්ධනය (physical development) යනු වරාය, අධිවේගී මාර්ග, සහ නගර පමණක් නොවේ. නෛතික භූමිය සංවර්ධනය කිරීම ද එයට අයත් ය. මේ සඳහා Lawfare අත්‍යවශ්‍ය වේ: 
1. ධීවර අයිතිය: ඉන්දියානු ට්‍රෝලර් යාත්‍රා මගින් අපගේ EEZ තුළ සිදු කරන IUU (Illegal, Unreported, Unregulated) ධීවර කටයුතු නතර කිරීමට ජාත්‍යන්තර නඩු පැවරීම.
2. සමුද්‍රීය සම්පත්: මන්නාරම් ද්‍රෝණියේ ගෑස් සහ ඛනිජ නිධි සඳහා අපගේ ස්වෛරී අයිතිය UNCLOS බේරුම්කරණ මණ්ඩල (Arbitral Tribunals) ඉදිරියේ තහවුරු කිරීම.
3. නාවික ආරක්ෂාව: හම්බන්තොට, කොළඹ, ත්‍රිකුණාමලය වරායන් හරහා යන නාවික මාර්ගවලට එල්ල වන දෙමුහුන් තර්ජන (hybrid threats) වලට එරෙහිව ජාත්‍යන්තර සමුද්‍රීය සංවිධානය (IMO) සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය තුළ නෛතිකව සටන් කිරීම.
4. පාරිසරික යුක්තිය: සාගර දූෂණය සහ දේශගුණික විපර්යාස නිසා කුඩා දූපත් රාජ්‍යයක් ලෙස අප ලබන හානියට වන්දි ලබා ගැනීමට ජාත්‍යන්තර අධිකරණය (ICJ) ඉදිරියේ Climate Justice නඩු පැවරීම.
යුධ නැව් යැවීමට වඩා නෛතික ලියවිල්ලක් යැවීම ලාභදායී, සාමකාමී සහ තිරසාර ය. මෙය ඩන්ලැප්ගේ "more human substitute for military conflict" යන තර්කයේ සජීවී උදාහරණයකි.
 2.2 දේශීය ස්ථාවරත්වය සහ සංවර්ධනය  
රාජ්‍යයක භෞතික සංවර්ධනය රඳා පවතින්නේ නීතියේ ආධිපත්‍යය (Rule of Law) මත ය. විදේශ ආයෝජන, ණය ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණය, සහ වාණිජ බේරුම්කරණය (Commercial Arbitration) යන සියල්ල Lawfare හි කොටස් ය. ණය උගුල් රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකත්වයට (debt-trap diplomacy) එරෙහිව ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් නීතිය (Law of Treaties - Vienna Convention 1969) භාවිතා කිරීම, දූෂිත ගිවිසුම් අභියෝගයට ලක් කිරීම, සහ ආයෝජක-රාජ්‍ය ආරවුල් විසඳුම් (ISDS) යාන්ත්‍රණය ප්‍රයෝජනයට ගැනීම ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ස්වෛරීභාවයට අත්‍යවශ්‍යය.
 Lawfare නොමැතිව අපි "නීතිමය අනාථයන්" (legal orphans) බවට පත් වෙමු. නීතිය දන්නා, නීතියෙන් සටන් කරන රාජ්‍යයන් අපගේ සම්පත්, වෙළඳපොළ සහ අනාගතය තීරණය කරනු ඇත.

 3. නීතිය පිළිබඳ දාර්ශනික දෘෂ්ටීන්: Lawfare හි සදාචාර පදනම 
Lawfare අවබෝධ කර ගැනීමට නීතියේ දර්ශනය (Jurisprudence) අත්‍යවශ්‍යය.
 3.1 ස්වභාවික නීති වාදය (Natural Law): ඇක්වයිනාස් සිට ග්‍රෝෂියස් දක්වා  
ටොම්ස් ඇක්වයිනාස් (Thomas Aquinas) ට අනුව, "Lex iniusta non est lex" - අසාධාරණ නීතියක් නීතියක් නොවේ. ග්‍රෝෂියස් (Hugo Grotius) "Mare Liberum" හිදී තර්ක කළේ සාගරය සියල්ලන්ට පොදු බවයි. මෙම ස්වභාවික යුක්ති මූලධර්මය ශ්‍රී ලංකාවට ඉන්දියන් සාගරය තුළ ඇති "සාධාරණ අයිතිය" තහවුරු කිරීමට දාර්ශනික පදනම සපයයි. Lawfare යනු එම ස්වභාවික යුක්තිය ජාත්‍යන්තර වේදිකාවේ දිනා ගැනීමේ ක්‍රමවේදයයි.
 3.2 නෛතික ධනාත්මකවාදය (Legal Positivism): ඔස්ටින් සහ කෙල්සන්  
ජෝන් ඔස්ටින් (John Austin) ට නීතිය යනු "ස්වෛරීයාගේ ආඥාව" (command of the sovereign) ය. හැන්ස් කෙල්සන් (Hans Kelsen) ගේ "Grundnorm" අනුව සෑම නෛතික පද්ධතියක්ම මූලික සම්මතයක් මත පිහිටයි.(German for "basic norm" or "fundamental norm") is a foundational concept in [Hans Kelsen's Pure Theory of Law] Lawfare හි දී, අප අපගේ ව්‍යවස්ථාව (Constitution) නම් Grundnorm නෛතික තත්ත්වය  ශක්තිමත් කර, එය ජාත්‍යන්තර ගිවිසුම් සමඟ ගැළපීම අත්‍යවශ්‍යය. එසේ නොවුණු හොත් විදේශීය අධිකරණ හෝ බේරුම්කරණ මණ්ඩල අපට  එරෙහිව තීන්දු දෙනු ඇත.
 3.3 නෛතික යථාර්ථවාදය (Legal Realism): හෝම්ස් සිට ඩන්ලැප් දක්වා 
ඔලිවර් වෙන්ඩල් හෝම්ස් (Oliver Wendell Holmes Jr.) කී පරිදි, "The life of the law has not been logic; it has been experience." නීතිය යනු පොත්වල ඇති වියුක්ත දෙයක් නොව, විනිසුරුවන්, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයන් සහ හමුදා නීතිඥයන් ක්‍රියාවෙන් නිරූපණය කරන දෙයකි. ඩන්ලැප්ගේ Lawfare සංකල්පය මේ නෛතික යථාර්ථවාදයේ 21 වන සියවසේ දිගුවකි: ????"law is used as a means of realizing a military objective". යුද්ධය වෙඩි උණ්ඩවලින් පමණක් නොව, වගන්ති සහ උප වගන්තිවලින් ද කෙරේ.
හේගල් (Hegel) "Philosophy of Right" හිදී කී පරිදි, රාජ්‍යය යනු "actuality of the ethical idea" ය. රාජ්‍යයක සදාචාරය මූර්තිමත් වන්නේ එහි නීති පද්ධතිය තුළ ය. එබැවින් Lawfare යනු ශ්‍රී ලංකා ජනරජයේ සදාචාරාත්මක පැවැත්ම ආරක්ෂා කර ගැනීමේ දාර්ශනික වගකීමකි.

 4. නිගමනය: හදිසි ජාතික අවශ්‍යතාව.
Lawfare යනු තවදුරටත් න්‍යායක් නොවේ. එය ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ නව සීතල යුද්ධයේ ප්‍රධාන අවියයි. භෞතිකව සංවර්ධනය වන ශ්‍රී ලංකාව - වරාය නගර, පුනර්ජනනීය බලශක්ති කලාප, සහ ඩිජිටල් ආර්ථිකය - ආරක්ෂා කර ගත හැක්කේ නෛතිකව සන්නද්ධ වීමෙන් පමණි.
එනයින්, උක්ත ජාතික අවශ්‍යතා වෙනුවෙන් උගත්, බුද්ධිමත්, ගෝලීය දැනුමෙන් පරිණත, අනාගතය පුරෝකථනය කරමින් ව්‍යවස්ථාමය සහ නෛතික නව්‍යකරණය (legal innovation) පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තිමය අවබෝධය ඇති නායකයන්ට සහ නීතිවේදීන්ට පමණක් මෙම මොහොත මෙහෙයවිය හැකිය. 
මේ සඳහා අප වහා කළ යුත්තේ:  
1.  ජාතික Lawfare ඒකයක් : ජනාධිපති කාර්යාලය, විදේශ අමාත්‍යාංශය, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව සහ නාවික හමුදාව ඒකාබද්ධ කර ජාත්‍යන්තර නීති විශේෂඥයන්ගෙන් සමන්විත ඒකකයක් පිහිටුවීම.  
2.  නෛතික රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පුහුණුව : අපගේ රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකයන් සහ හමුදා නීති නිලධාරීන් UNCLOS, IHL, සහ WTO නීතිය පිළිබඳ විශේෂඥයන් කිරීම.  
3.  උපායමාර්ගික නඩු*: අපගේ EEZ, ධීවර අයිතිය සහ ණය ස්වෛරීභාවය වෙනුවෙන් තෝරාගත් ජාත්‍යන්තර නඩු 3ක් 2026 වසර තුළ ආරම්භ කිරීම.

නීතිය අවියක් වූ යුගයක, නීතිය නොදන්නා ජාතියක් යනු නිරායුධ ජාතියකි යනු ප්‍රසිද්ධ විද්වත් ව්‍යවහාරික කියමනකි.
ශ්‍රී ලංකාවේ භෞතික සංවර්ධනයේ සහ ඉන්දියන් සාගරයේ නෛතික අයිතිවාසිකම්වල අනාගතය රඳා පවතින්නේ අප Lawfare කලාව ප්‍රගුණ කරන වේගය මතය. මෙය තවදුරටත් තේරීමක් නොවේ: එය පැවැත්මේ අත්‍යවශ්‍යතාවයකි

යොමු:  
1. Dunlap, C.J. (2001). Law and Military Interventions: Preserving Humanitarian Values in 21st Century Conflicts.  
2. Wittes, B., Chesney, R., & Goldsmith, J. Lawfare (blog).  
3. United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), 1982.  
4. Grotius, H. Mare Liberum, 1609.  
5. Hegel, G.W.F. Philosophy of Right, 1820.
6. enforcement of a law
25 USC § 2801